Strona główna
O muzeumWirtualne zwiedzanieKalendarz wystaw i imprez EkspozycjeKonkursySzkołyZwiedzającyWydawnictwaLinkiKontakt

Sztuka Dalekiego Wschodu. Płockie skarby buddyjskiej Azji

Zapraszamy Państwa do muzealnej podróży po Dalekim Wschodzie i mistycznym świecie tybetańskiej wadżrajany. Marszruta została wyznaczona przez darczyńców naszego muzeum, którzy już sto lat temu, ale i w późniejszych latach, swym szlachetnym gestem wzbogacili społeczeństwo o zabytki z dalekich krain. Wśród darów znalazły się dzieła rzadkie i cenne, nie tylko egzotyczne ale i wpisujące się w ogół artystycznego dorobku światowej sztuki i to najwyższej próby.

Wśród przekazów i zakupów znalazły się zabytki pochodzące z tej części Azji, na której kulturę w największym stopniu wpłynął buddyzm, a ściślej, buddyzm mahajany (północny buddyzm Wielkiego Wozu). Pomimo wspólnego mianownika tak bardzo oczywistego w sakralnej ikonografii, można wyróżnić dwa światy, których kulturowy obraz znajdziemy na ekspozycji: krąg kultury tybetańskiej reprezentowany przez zabytki z Tybetu i Mongolii oraz wspólnotę starożytnej cywilizacji chińskiej, która poza samymi Chinami stała się udziałem m.in. obecnych na wystawie Japonii i Korei.

Jest jednak jeszcze kraj, którego kultura, filozofia, tradycja artystyczna i mitologia trwale wplotła się kulturową tkaninę krain obecnych na wystawie. Tym centrum promieniowania kulturowych treści oraz idei, które zasymilowane określiły wizję świata ludów je zamieszkujących, stały się Indie. To centrum promieniowania kultury znalazło na wystawie odzwierciedlenie w postaci centralnego symbolu drzewa, pod którym Budda osiągnął oświecenie, co w kolejnych tysiącleciach wpłynęło na kultury Azji. Potomek owego drzewa do dzisiaj rośnie w mieście Bodhgaja u stóp świątyni Mahabodhi wybudowanej na pamiątkę oświecenia Buddy. Graficzne przedstawienie tej budowli jest zatem dopełnieniem centralnego miejsca wystawy.

Alternatywą dla zwiedzania poszczególnych części wystawy może być podążanie ścieżką symboli. Ich opisy znajdują się w stanowisku multimedialnym. Zawierają one wskazanie gdzie można znaleźć dany symbol. Pozwala to na prześledzenie tych samych form, ale zrealizowanych w różnorodny sposób pod kątem użytego materiału, techniki czy konwencji artystycznej.

O kolekcji

Historia azjatyckiej kolekcji Muzeum Mazowieckiego w Płocku sięga 1913 roku. Wówczas to działacz społeczny i patriotyczny, uczestnik Powstania Styczniowego, ziemianin Ludwik Kunkiel zapisał w testamencie na rzecz płockiego muzeum znaczny majątek zawierający grupę zabytków, w której składzie znalazły się dzieła sztuki Dalekiego Wschodu. Zanim jednak nastąpiła realizacja zapisu testamentowego, czyli faktyczny przekaz zabytków w 1929 roku, do zbiorów muzeum trafił bogaty przekaz zawierający sakralną rzeźbę buddyjską i rzemiosło artystyczne Chin i Japonii. Miało to miejsce na początku lat 20. XX wieku a hojnym darczyńcą był człowiek o niezwykłym życiorysie - Wacław Wieńczysław Piotrowski: podróżnik po Ameryce Południowej i Azji, poszukiwacz przygód, działacz emigracyjny i patriotyczny, uczestnikI wojny światowej i rewolucji 1905 r., literat. Wiele zabytków to pojedyncze dary płockich kolekcjonerów czy też osób, które losy wojenne (wojna rosyjsko-japońska 1904-1905) skierowały na Daleki Wschód.

W pierwszych latach po II wojnie światowej orientalne zbiory płockiego muzeum zostały wzbogacone wysokiej klasy dziełami sztuki japońskiej. Stało się to za sprawą testamentu Zdzisława Okęckiego, zasłużonego dyplomaty pełniącego służbę w Drugiej RP. W latach 1928 - 1930 pełnił funkcję posła nadzwyczajnego i ministra pełnomocnego w Tokio. Pozostała część zbiorów dyplomaty-kolekcjonera trafiła do Muzeum Narodowego w Warszawie.

W późniejszych latach muzeum pozyskało kilka pojedynczych zabytków dalekowschodnich. W 2014 roku Muzeum Mazowieckie w Płocku zorganizowało pierwszą w Polsce wystawę świątynnego malarstwa koreańskiego taenghwa. W 2015 roku trzy obrazy zakupiono, kolejne trzy zostały przekazane w darze przez Szkołę Zen Kwan Um. Dzięki temu mogą Państwo zapoznać się z jedyną w Europie stałą ekspozycją tego malarstwa.

Trzonem kolekcji jest zbiór nie będący efektem programowego pozyskiwania zabytków pod kątem ukazania głównych nurtów sztuki azjatyckiej, co mogłoby zaowocować obecnością dzieł reprezentatywnych dla sztuki danego kręgu kulturowego; nie znajdziemy tu wielu emblematycznych dla nich dzieł, jak tanki tybetańskie czy japońska kaligrafia. Prezentowany zbiór jest w pewnej mierze odbiciem nurtów kolekcjonerskich, szczególnie tych z przełomu XIX i XX wieku, kiedy sztuka Dalekiego Wschodu fascynowała nie tylko kolekcjonerów, ale inspirowała również czołowych artystów świata zachodniego, Młodej Polski nie wyłączając. Przykłady owych inspiracji znajdziemy zwiedzając secesyjną ekspozycję naszego muzeum. Ceramika chińska i japońska to w przeważającej mierze produkty eksportowe, wykonane z myślą o gustach Europejczyków. Wykonane zostały jednak tradycyjnymi technikami, a ich ornamentyka, jak i przedstawione symbole są na wskroś dalekowschodnie.

Gromadzona przez około sto lat kolekcja pozwala nam poznać wiele aspektów kultur, o których opowiada wystawa. Opowiada nie tylko o estetyce czy technice dzieł sztuki, ale również dotyka mitologii, filozofii i symboliki. Jeszcze przed drugą wojną światową ówczesny kustosz płockiego muzeum Kazimierz Gelinek opracował program edukacyjny oparty na zbiorach azjatyckich, miały one służyć poznaniu kultur Chin i Japonii.

Wśród prezentowanych muzealiów znalazło się wiele cennych zabytków, świadectw epoki i miejsca, w których zostały wykonane. Nie brak tu zabytków, bardzo cennych i rzadkich, które zdecydowanie wybijają się na tle polskich zbiorów jak m.in. chińskie posążki z epoki Ming i Qing, średniowieczna tybetańska rzeźba przedstawiająca bodhisattwę, malowidła z kręgu japońskiej wadżrajany. Kolekcja japońskich drzeworytów, zawiera dzieła Katsushiki Hokusaia i Utagawy Hiroshige - artystów zaliczanych do najwybitniejszych przedstawicieli sztuki światowej. Wśród prezentowanych drzeworytów na szczególną uwagę zasługuje słynna Wielka fala w Kanagawa - ikona sztuki japońskiej.

Grzegorz Piaskowski


Obejrzyj relację fotograficzną z otwarcia wystawy

Fot. Grzegorz Piaskowski, Piotr Dąbrowski

Muzeum Mazowieckie w Płocku 2006

Strona główna | Mapa serwisu | Kontakt | Logotypy


logomazovia.jpg orl_kopia.jpg
"Polityka Cookies"