Strona główna
O muzeumWirtualne zwiedzanieKalendarz wystaw i imprez EkspozycjeKonkursySzkołyZwiedzającyWydawnictwaLinkiKontakt

Secesja: BIŻUTERIA METAL MEDALIERSTWO

BIŻUTERIA METAL MEDALIERSTWO

Ekspozycja stała IV piętra kamienicy secesyjnej, ul. Tumska 8


Biżuteria
Kolekcja biżuterii secesyjnej liczy ponad 150 muzealiów. Tworzą ja wyroby złotnicze i jubilerskie o oryginalnych, finezyjnych formach inspirowanych naturą. Nieznaczna część prezentowanego zbioru pochodzi z XIX wieku, zwłaszcza z jego drugiej połowy, i stanowi zapowiedź przemian stylowych fin de si?cle?u. Muzeum Mazowieckie w Płocku posiada w zbiorach wyroby firm rosyjskich, francuskich, szwajcarskich, polskich, austrowęgierskich, w tym także wiedeńskich. Na stałej wystawie odnajdą Państwo biżuterię z przełomu XIX i XX wieku. Uwagę zwracają przede wszystkim naszyjniki i wisiory wieczorowe o falistych kształtach i ażurowych oprawach, wysadzane najcenniejszymi kamieniami szlachetnymi - diamentami i szlifowanymi brylantami. Często wykwintną biżuterię zdobiono akwamarynami w kolorze morskiej wody i jasnofioletowymi ametystami, które otrzymywały bogate złote oprawy. Wśród zabytków w pierwszej gablocie zwraca uwagę powstała w Wiedniu brosza w kształcie chrząszcza o korpusie z dużego purpurowego almandynu, czyli kamienia granatu, i złotych nóżkach wysadzanych diamencikami. Rosyjscy jubilerzy i złotnicy, łączyli jasnozielone chryzolity z czerwonymi rubinami. Bardzo modne były niebieskie, eleganckie szafiry. Wśród wyrobów jubilerskich zdobionych szafirami zachwycić może brosza warszawskiego warsztatu w kształcie piórka, wypełnionego licznymi drobnymi jasnoniebieskimi kamieniami. Podziw wzbudza także grupa małych zegarków kieszonkowych o złoconych kopertach zdobionych diamentami, brylantami i perełkami. Trzecia gablota w całości poświęcona została biżuterii zdobionej barwnymi technikami emalii. Emalią pokrywano fragmenty plastycznych dekoracji, nadając im delikatny kolor lub sięgano do dawnych technik, wzorując się na technice emalii żłobkowej (champlevé) i niezwykle delikatnej emalii witrażowej (plique-a-jour). Nadzwyczajną delikatność i przeświecalność tej ostatniej można podziwiać na rosyjskiej broszce w formie stylizowanego secesyjnie owadziego skrzydła. Wykorzystywano malarskie walory emalii, nakładając ją na złoto i srebro w postaci miniaturowych prac malarskich. W tej technice dekorowana jest wyjątkowa papierośnica z miniaturą przedstawiającą popiersie kobiety sygnowana przez Franciszka Żmurkę. Podobnie zdobiony jest zegarek powstały w Petersburgu, sygnowany nazwiskiem słynnego rosyjskiego zegarmistrza Pawła Bure, z miniaturą na zewnętrznej stronie koperty, po mistrzowsku odtwarzającą w barwnej emalii motyw z litografii Alfonsa Muchy Muzyka z cyklu Sztuki Piękne z 1898 roku. Ze względu na niezwykły mechanizm, zwraca uwagę inny zegarek-wisior, powstały w Szwajcarii. Przybiera on kształt żuka o niebieskich emaliowanych skrzydłach, które po otwarciu ujawniają miniaturowy cyferblat. W technice emalii specjalizowały się rosyjskie warsztaty złotnicze, o czym świadczy mistrzowsko wykonana papierośnica, sygnowana przez słynnego rosyjskiego złotnika Carla Fabergé, dekorowana falistym giloszowaniem pokrytym przezroczystą perłową emalią. Czwarta gablota skupia biżuterię dekorowaną materiałami organicznymi, ale nie mniej efektownymi od kamieni szlachetnych, jak kość słoniowa, koral czy muszla. Ogromną popularnością cieszyły się perły, zwłaszcza tzw. barokowe, o nieregularnych kształtach. Interesującym obiektem, wykorzystującym jako korpus dużą niesymetryczną perlę, jest francuski wisior w formie smoka ze srebra złoconego. Kształt dwóch smoków przybiera klamra do paska zaprojektowana przez Marię Giżbert-Studnicką, wykonana przez krakowski zakład złotniczy Czaplicki, dekorowana tęczowo lśniącymi opalami szlachetnymi. W piątej gablocie zgromadzono obiekty dekorowane ulubionym przez secesję motywem kobiety, zwłaszcza samej głowy w ujęciu z profilu w otoczeniu kwiatów, który pojawia się na licznych broszach, wisiorach, klamrach, szpilach, a również kopertach zegarków i papierośnicach. Zwracają uwagę klamry do pasków, stanowiące uzupełnienie stroju kobiecego, podkreślające wąskie talie ściskane przez gorsety.


Metal
Przedmioty codziennego użytku, wszelkie czajniki, dzbany, cukiernice, wazy, tace, sztućce. Na współczesne najczęściej nie zwracamy większej uwagi... I inne, spotykane już właściwie tylko w muzeach i u kolekcjonerów: puchary, kałamarze, nożyki do papieru, świeczniki, mleczniki, koziołki... Niektóre zamawiane z okazji specjalnych wydarzeń czy okoliczności, z grawerowanymi inicjałami bądź okazjonalnymi dedykacjami. W ten zamierzchły i już nieco zapomniany świat metalowych przedmiotów wprowadza nowa wystawa stała. Myślą przewodnią przy jej tworzeniu było ukazanie obiektów reprezentujących poszczególne warsztaty polskie jak i czołowe wytwórnie z innych krajów. Wszystkie eksponaty prezentują styl secesyjny, który pojawił się w czasie dowartościowania rzemiosła artystycznego. Przedmioty użytkowe stały się więc równorzędne dziełom z innych dziedzin sztuki, przez co ich projektowania podejmowali się uznani artyści, co naturalnie wpływało na podniesienie poziomu estetycznego takich obiektów. Większą część muzealiów stanowią wyroby srebrne i platerowane. Dzięki pokrywaniu metali nieszlachetnych warstewką srebra, uzyskiwano rzeczy nie mniej dekoracyjne, a jednocześnie tańsze. Przodującymi w dziedzinie wyrobu artystycznych przedmiotów codziennego użytku na rodzimym rynku były firmy warszawskie. Na pozycję niewątpliwego lidera wysunęła się Fabryka Wyrobów Srebrnych i Platerowanych Józef Fraget. Wśród jej produktów zwraca uwagę zestaw koziołków w formie biegnących zajęcy i pojemnik na miód w kształcie pszczoły. Wiele eksponatów reprezentuje firmę Wincentego Norblina, która po przejęciu kilku zakładów rozwinęła się w potężne Towarzystwo Akcyjne Fabryk Metalowych "Norblin, Br. Buch, T. Werner". Ważnym producentem wyrobów metalowych na polskim rynku, choć o nieco innym profilu, była firma brązownicza braci Łopieńskich. Jej to dziełem jest m.in. popielniczka autorstwa Apoloniusza Kędzierskiego, której projekt znajduje się także w zbiorach muzeum. Obok wymienionych, nie brakuje nie mniej interesujących produktów mniejszych zakładów warszawskich. Zbiór wyrobów o polskiej proweniencji uzupełnia nóż do papieru zaprojektowany przez Edwarda Maurycego Wittiga. Z wytwórni zachodnioeuropejskich najwięcej eksponatów ma sygnaturę Württembergische Metallwarenfabrik (WMF). Ta działająca w Geislingen fabryka, z jej licznymi filiami, była największym na świecie producentem i eksporterem domowych wyrobów metalowych. Jeszcze tańsze od platerów były wyroby z cyny, a właściwie ze stopów cynowych, bardziej odpowiednich dla produkcji przemysłowej, a jednocześnie charakteryzujących się walorami estetycznymi. Czołowym ich wytwórcą była firma J. P. Kayser Sohn Leuconide Metallwernerfabrik w Krefeld, używająca własnego stopu o nazwie "kayserzinn", która też zapoczątkowała secesję w cynie. Kolekcję przedmiotów cynowych uzupełniają wyroby innych producentów. W tej grupie eksponatów znajdują się także trzy autorskie francuskie wazony sygnowane "August Louis Moreau" i "Munche" (?). Z rodzimych firm szczególnie gałąź konwisarską rozwinęła fabryka "Norblin, Bracia Buch i T. Werner", używająca własnego stopu o nazwie "verit". Na wystawie prezentujemy także wyroby cynowe zakładu "Plewkiewicz i Spółka". Poza obiektami sygnowanymi prezentujemy także kilka przedmiotów, których autorów trudno teraz ustalić. Pokazujemy je jako przykład rzeczy używanych sto lat temu, a dzisiaj spotykanych co najwyżej w muzeach lub u antykwariuszy.

Mariusz Kasprzak



Medalierstwo
W zbiorach sztuki secesyjnej Muzeum Mazowieckiego w Płocku reprezentowane jest też medalierstwo z przełomu XIX i XX wieku. Kolekcja medali, plakiet i medalionów, licząca ponad 300 obiektów, stanowi całkiem bogatą prezentację dzieł wybitnych twórców działających w tej epoce, jednej z najciekawszych i twórczych w historii medalierstwa. Na stałej ekspozycji znalazły się prace reprezentatywne, dające wyobrażenie o nowatorskich tendencjach w ówczesnej sztuce medalierskiej. Przegląd otwierają dzieła polskich artystów. Na początek znakomity portret Fryderyka Chopina autorstwa Jana Nalborczyka, plakieta odlana w firmie Braci Łopieńskich w Warszawie. Zwraca też uwagę plakieta z napisem łacińskim "Pamiątkom ojczystym ocalonym z burzy dziejowej", upamiętniająca akt przekazania Krakowowi ogromnych zbiorów Emeryka Hutten-Czapskiego przez jego rodzinę. Obiekt autorstwa Konstantego Laszczki, wykonany w kilku egzemplarzach, został ofiarowany do zbiorów MMP przez prof. Leszka Kałkowskiego z Krakowa. Należy wymienić także unikatowy medal w srebrze Wincentego Trojanowskiego, dedykowany Henrykowi Sienkiewiczowi przez Bronisława Kozakiewicza, przyjaciela pisarza i tłumacza jego dzieł. Pokazane są również prace tak wybitnych twórców, jak Juliusz Wojciech Bełtowski, Władysław Gruberski, Henryk Kunzek, Włodzimierz Konieczny, Wojciech Przedwojewski, Jan Raszka, Jan Wysocki. Następnie prezentowana jest twórczość francuskich medalierów, których talent i indywidualność były siłą sprawczą odrodzenia i wspaniałego rozkwitu sztuki medalierskiej. Niewielkich rozmiarów dzieła medalierskie takich mistrzów, jak René Baudichon, Louis-Alexandre Bottée, Jules-Clément Chaplain, Marie-Alexandre Coudray, Georges Dupré, Jean-Baptiste Daniel-Dupuis, Charles Philippe Pillet, Louis-Oscar Roty, Frédéric Charles Vernon, zachwycają bogactwem tematyki, subtelnością modelunku, efektami wręcz malarskimi, doskonałą w swojej harmonii kompozycją, niekiedy odkrywa się w nich inspiracje poezją, czego przykładem jest cytat z utworu Alphonse de Lamartine na plakiecie Dupré Salut au soleil. Eksponowane są też rzadkie i poszukiwane przez kolekcjonerów plakiety René Julesa Lalique'a, sławnego jubilera i złotnika. Jedna została wydana z okazji obchodów 100-lecia Chile, druga była wręczana zwycięzcom wyścigów automobilowych na Sycylii, ustanowionych przez Vincenzo Florio Jr. w 1906 roku. Znaczącym ośrodkiem medalierskim był też Wiedeń, z twórcami: Arnoldem Hartigiem, Ludwigiem Hujerem, Heinrichem Kautschem, Franzem Xaverem Pawlikiem, Karlem Perlem, Stefanem Schwartzem, Josefem Tautenhaynem. Ponadto pokazano pojedyncze przykłady prac artystów z Argentyny, Belgii, Niemiec, Stanów Zjednoczonych, Szwajcarii i Włoch.

Grażyna Tryka

Muzeum Mazowieckie w Płocku 2006

Strona główna | Mapa serwisu | Kontakt | Logotypy


logomazovia.jpg orl_kopia.jpg
"Polityka Cookies"